Poczytaj NOU!


Od wystartowania inicjatywy na początku 2011 roku osoby zaangażowane w Nowe Otwarcie Uniwersytetu brały aktywny udział w polskiej dyskusji o problemach nauki i szkolnictwa wyższego. Wiele ze spostrzeżeń, faktów i argumentów zawartych w tych tekstach autorki i autorzy zawdzięczają intensywnym dyskusjom podczas serii spotkań pod szyldem NOU. Poniżej prezentujemy wybór najciekawszych artykułów naukowych i prasowych komentarzy. Do lektury tekstów wprowadzają sami autorzy:

Piotr Kowzan, Magdalena Prusinowska
Polityka głosu, polityka wyjścia i pytanie o edukację autonomiczną z perspektywy współczesnych ruchów uniwersyteckich, Ars Educandi 2012, nr 8, ss. 93-121. link

W artykule staraliśmy się zarysować  perspektywę patrzenia na stan uniwersytetu znacznie odmienną od dominującej. Ów dominujący dyskurs wydał nam się zbytnio uwikłany w przyzwyczajenia wyniesione z codziennych medialnych lekcji ekonomii neoliberalnej. Staraliśmy się przeorganizować tę perspektywę tak, by spojrzeć na uniwersytet zarówno z punktu widzenia studentek i studentów, jak i szerszej problematyki demokracji. W wyniku tego zabiegu rola rad i samorządów studenckich i doktoranckich w Polsce – jako demokratycznych narzędzi polityki – została w naszym tekście podważona. Jak próbowaliśmy wykazać, namysł nad współczesnym uniwersytetem wymaga zdystansowania się wobec tradycyjnych kategorii w jakich był prowadzony – w tym wobec kategorii służących do analizy i opisu roli ruchów studenckich (traktowanych jako tylko studenckie) w kształtowaniu edukacji wyższej.

Magdalena Małecka, Dominika Michalak
Czy czeka nas akademicka wiosna?, Kultura Liberalna, 26.06.2012. link

Tę wiosnę uniwersytety Grecji, Hiszpanii, Quebecu, Stanów Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii przywitały bojkotami i demonstracjami. Studenci i naukowcy wyszli na ulice, podpisywali i wysyłali petycje, sprzeciwiając się postępującej prywatyzacji szkolnictwa wyższego, która bez wątpienia jest już procesem globalnym. A tysiące naukowców przyłączyły się do bojkotu wydawnictwa Elsevier zarzucając mu, że jego praktyki publikacyjne ograniczają dostęp do wiedzy. To kolejna odsłona wiosny akademickiej.

Piotr Szenajch
Przyspieszona nauka konkurencji. Przewodnik dla zbłąkanych w gąszczu reformy, Studia Litteraria et Historica 2012, nr 1(1). link

Impulsem do spisania tekstu było spostrzeżenie, że choć komentatorzy polskiej reformy akademii zauważają, że wiele problemów pozostawia ona nierozwiązanymi, a wprowadza ponadto szereg problemów nowych – krytyki te zatrzymują się nieraz na poziomie sloganów takich jak „komercjalizacja”, „biurokratyzacja”, „zagrożenie autonomii”. W pewnej mierze wynika to ze złożoności problematyki – reforma zmieniła kilkanaście aktów prawnych, wprowadza zupełnie nowe instytucje, cały czas Ministerstwo precyzuje też szczegóły kolejnymi rozporządzeniami. W tekście zawarta jest drobiazgowa analiza kluczowych rozwiązań i założeń reformy. Z drugiej zaś strony, zawiera on opis gorącej, choć niejako „spóźnionej” – bo toczącej się już po uchwaleniu kluczowej nowelizacji – debaty studentów i młodych naukowców wokół reformy.

Magdalena Małecka
Bezpłatne studia publiczne – przywilej czy prawo? Jałowa dyskusja w mediach, Kultura Liberalna, 17.04.2012. link

W Polsce wprowadza się kompleksową reformę nauki i szkolnictwa wyższego. Przewiduje ona dodatkowe opłaty za studiowanie na uczelniach publicznych. Koszty ponosić mają studenci drugiego kierunku oraz ci, którzy uczestniczą w zajęciach wykraczających poza ustalony prawnie limit punktów (tzw. punktów ECTS). Sprawa odpłatności za studia budzi emocje opinii publicznej. W tekście przyglądam się medialnym dyskusjom o opłatach za studiowanie i przypominam prawne regulacje dotyczące odpłatności za studia w Polsce, w tym konstytucyjne gwarancje prawa do edukacji wyższej.

Anna Klimczak
Ukryty uniwersytet. Hidden curriculum w dokumentach Procesu Bolońskiego,
Nauka i szkolnictwo wyższe 2010, nr 1-2 (35-36), Centrum Badań Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, s. 149 – 159. link

Analiza dotyczy europejskiej reformy szkolnictwa wyższego zapoczątkowanej przez Proces Boloński i odwołuje się bezpośrednio do podstawowych dokumentów Procesu Bolońskiego. Wykorzystuje pojęcie „ukrytego programu”. Teza eseju jest następująca: reformy strukturalne szkół wyższych w dłuższej perspektywie w istotny sposób wpłyną na pozycję uniwersytetu w europejskich społeczeństwach, a także na dyspozycje intelektualne jego absolwentów. Ukryty program uniwersytetów Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego polega na podporządkowaniu edukacji wyższej celom gospodarczym i społeczno-politycznym, a nie naukowym.

Izabela Wagner
Selektywna analiza problemu publikacji humanistów i przedstawicieli nauk społecznych w języku angielskim, Przegląd Socjologii Jakościowej 2012, nr 18. link

Artykuł porusza problematykę publikacji w języku angielskim prac humanistów i przedstawicieli nauk społecznych wykształconych i prowadzących badania na gruncie języka polskiego. Analizując ten problem z perspektywy socjologii karier, okazuje się, że proces publikacyjny zdeterminowany jest nie tylko kryteriami merytorycznymi, ale także niemerytorycznymi, jak przynależność do ośrodka naukowego, kultura dyscyplinarna czy też obszar referencji i posiadanej wiedzy, nie w sensie jakości, ale jej specyfiki (odwoływanie się do określonego paradygmatu czy specyficznej literatury naukowej). Na podstawie badań etnograficznych i autoetnograficznych wykazano, iż powierzchowne traktowanie kwestii strategii publikacyjnych, utrzymujące zasadność i priorytet publikowania w języku angielskim, wynika z nieznajomości socjologicznych elementów procesu publikacyjnego i mechanizmów karier naukowych realizowanych w obszarach języków narodowych (w odróżnieniu od tych dziedzin, w których językiem technicznym jest język angielski).

Tekst był przedmiotem polemiki autorstwa Piotra Sorokowskiego, na który to tekst Izabela Wagner odpowiedziała w tym samym numerze pisma – oba teksty w lipcowym numerze PSJ 2012, nr 19. link

Magdalena Małecka, Dominika Michalak
Otwarta nauka w Polsce? O bajecznie drogich publikacjach, systemie open access i wydawniczej rewolucji, Kultura Liberalna 03.04.2012. link

W tekście analizujemy światowe dyskusje dotyczące dostępu do wiedzy naukowej oraz możliwość wprowadzenia systemu open access, czyli wolnego dostępu do publikacji naukowych, w Polsce.

Piotr Kowzan, Dominik Krzymiński
Pomiędzy alienacją a emancypacją – rola rad doktoranckich w ustalaniu pozycji doktorantów na przykładzie Uniwersytetu Gdańskiego
[w:] M. Trawinska, M. Maciejewska (red.) Uniwersytet i Emancypacja. Wiedza jako działanie polityczne – działanie polityczne jako wiedza, Interdyscyplinarna GrupaGender Studies, Wrocław 2012, ss. 57-73. link

Jako uczestnicy studiów doktoranckich i członkowie samorządu podejmujemy w tym artykule analizę działań, w których braliśmy aktywnyudział. Celem naszej refleksji jest rozpoczęcie dyskusji nad rolą raddoktoranckich w ustalaniu pozycji doktorantów w strukturze akademickiej i kształtowaniu ich podmiotowości zarówno w aspekcie pracy akademickiej, jak i życia społecznego poza światem nauki.

Małgorzata Zielińska
Znaczenia nadawane wyższemu wykształceniu przez polskich migrantów w Reykjaviku
[w:] M. Trawińska, M. Maciejewska (red.). Uniwersytet i Emancypacja. Wiedza jako działanie polityczne – działanie polityczne jako wiedza. Interdyscyplinarna Grupa Gender Studies, Wrocław 2012. link

W artykule tym postuluję, by analizując kształcenie wyższe, mieć na uwadze czynnik migracji. W czasie, gdy są one coraz częstszym elementem życia młodych ludzi, analiza edukacji biorąca pod uwagę edukację w państwie, jakby było ono zamkniętym terytorium, byłaby niepełna. Artykuł odnosi się do postrzegania edukacji wyższej przez ludzi, którzy ukończyli studia w Polsce, a następnie wyjechali na Islandię. Jak oceniają oni przydatność swoich studiów? Czy mieli problemy ze znalezieniem pracy w Polsce lub zagranicą? Czy zależne było to od kierunku, który studiowali? Wypowiedzi migrantów analizowane są z różnych perspektyw odzwierciedlających polskie dyskursy na temat edukacji wyższej, takie jak: akademicki tradycjonalizm, neoliberalizm, dyskurs merytokratyczny czy traktowanie absolwentów jako kapitał ludzki.

Cała publikacja: link

Izabela Wagner
Jedno wielkie chałturzenie. Fuga na trzy głosy: Ministerstwo – Media – My (społeczność akademicka), Pismo Uniwersytetu Warszawskiego 2011, nr 2 (52), ss. 22-24. link

Tekst dotyczy reformy przeprowadzanej w 2011 przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Poddany został analizie trójstronny konflikt pomiędzy Ministerstwem a społecznością akademicką i mediami. Przedstawia polską sytuację pracowników uniwersyteckich, wymagania im stawiane a także warunki pracy, które uniemożliwiają im realizację tychże wymagań. Tekst pisany tuż przed decyzją prezydencką o podtrzymaniu reformy MNiSW – powstały w nadziei iż Prezydent ten projekt odrzuci.

Anna Szołucha
Nowe Otwarcie Uniwersytetu – czyli co zrobić z wygraną?, Krytyka Polityczna, 6.04.2011. link

Tekst ten powstał niedługo po pierwszym dniu spotkań i warsztatów zorganizowanym przez NOU i jest próbą wstępnego opisu inicjatywy – jej założeń oraz celów. Był to także jeden z głosów w dyskusji na temat kondycji ruchu studenckiego w Polsce. W duchu NOU stwierdzam tam, że do prawdziwego otwarcia polskiej nauki i szkolnictwa konieczna jest zarówno oddolna aktywizacja, jak i głęboka analiza obecnych problemów, konkretne propozycje i wizje na przyszłość.

Na początku 2013 roku ukaże się dedykowany numer recenzowanego półrocznika „Praktyka teoretyczna” z tekstami z konferencji Nowe Otwarcie Uniwersytetu. Problemy nauki i szkolnictwa wyższego w czasach reform, z czerwca 2011.

Wkrótce te i inne teksty autorów związanych z NOU w specjalnej zakładce niniejszej strony.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s